GROENLO — Steentje bij graf Sonny Cohen, kaarsen bij Britse militairen

Het 4 mei comité heeft maandagmiddag stilgestaan bij het graf van Sonny Heiny Cohen op de oude Hervormde begraafplaats aan de Halve Maanweg. Daarbij werd een steentje gelegd op zijn graf, een Joodse traditie die symbool staat voor blijvende herinnering: geen bloemen die verwelken, maar een teken dat iemand niet vergeten is.

Sonny Heiny Cohen was nog geen zes jaar oud toen hij op 24 maart 1945 om het leven kwam. Het Joodse jongetje uit Dinxperlo zat tijdens de oorlog ondergedoken bij de familie Ormel, net buiten Groenlo. Terwijl hij met andere kinderen speelde in een weiland bij de spoorlijn tussen Groenlo en Winterswijk, werd deze beschoten door geallieerde vliegtuigen. Sonny werd getroffen door een granaatscherf en overleed ter plekke. De andere kinderen bleven ongedeerd.

De bevrijding van Groenlo volgde kort daarna. Begin april 1945 werd de stad bevrijd, nog geen twee weken na het drama waarbij Sonny om het leven kwam. Voor hem kwam die bevrijding te laat.

Zijn begrafenis vond in stilte plaats. In de nacht werd hij begraven op de Hervormde begraafplaats. Dat een Joods jongetje daar zijn laatste rustplaats kreeg, onderstreept de omstandigheden van dat moment: openlijk afscheid nemen was niet mogelijk en zijn identiteit kon niet vrij worden gedeeld. In de loop der jaren kreeg zijn verhaal weer een plek, maar het grafje ligt nog altijd op een plek waar je gemakkelijk aan voorbijloopt als je niet weet waar je moet kijken.

Later op de dag stond het comité ook stil op de katholieke begraafplaats, waar het verleden op een andere manier tastbaar wordt. Tussen de graven ligt onder meer Henk Borgijink uit Voor-Beltrum. Hij werd op 2 april 1945 doodgeschoten door terugtrekkende Duitse soldaten, op een moment dat de bevrijding al dichtbij was. De oorlog liep op zijn einde, maar juist in die laatste dagen vielen er nog slachtoffers.

Op dezelfde begraafplaats liggen ook zes Britse militairen begraven. Jong waren ze, vaak nog maar begin twintig, toen ze in maart en april 1945 omkwamen tijdens de gevechten in deze regio. Bij hun graven werd een kaars geplaatst, als teken van herinnering en respect. Ze kwamen uit een ander land, spraken een andere taal, maar hun laatste rustplaats ligt in Groenlo. Hun graven worden onderhouden en hun namen worden ieder jaar opnieuw genoemd, zodat ze niet verdwijnen in de anonimiteit van de geschiedenis. Het zijn stille herinneringen aan de prijs die voor vrijheid is betaald.

Dit jaar is het 81 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog eindigde. Sindsdien leven we hier in de Achterhoek in vrijheid. Op 4 mei herdenken we in Groenlo alle slachtoffers van oorlog en geweld, waar ook ter wereld.

De herdenking bij het Glazen Monument aan de Lichtenvoordseweg begint om 19.15 uur (inloop vanaf 19.00 uur). Met muziek, verhalen en dans wordt het een gezamenlijke en respectvolle bijeenkomst.

Om 20.00 uur zijn we twee minuten stil. Aansluitend volgt de bloemlegging en is er gelegenheid om zelf bloemen te leggen. Daarna is er bij Scouting Groenlo ruimte om na te praten.