Toen Palmpasen door de straten trok

Wie de oude foto’s op Scherpinbeeld.nl bekijkt, ziet het meteen. Rijen kinderen die door de straten van Groenlo trekken, palmpaasstokken in de hand, gevolgd door ouders en toeschouwers langs de kant. Soms loopt er muziek voorop, soms zelfs een ponyclub. Het zijn beelden die laten zien hoe vanzelfsprekend Palmpasen ooit was in de stad, een traditie die zo diep in het leven zat dat niemand zich afvroeg of die ooit zou verdwijnen.

Tekst en foto: Marcel Houwer

Scherpinbeeld.nl, het foto- en filmarchief van Groenlo, maakt dat verleden nog altijd zichtbaar. Met meer dan 9.500 foto’s, verdeeld over honderden albums en miljoenen keren bekeken, vormt het een groeiende verzameling herinneringen van de stad. Juist in die collectie duiken de beelden van Palmpasen op, vastgelegd op momenten dat het nog gewoon was en niemand kon vermoeden dat ze later als historisch zouden worden gezien.

Op verschillende foto’s, onder meer uit april 1965, is te zien hoe de optocht zich door het centrum beweegt. Over de Markt, langs winkels en door straten waar mensen naar buiten kwamen om te kijken. Het zijn geen kleine groepjes, maar volle straten waarin kinderen voorop lopen en volwassenen volgen of langs de kant staan. Het beeld laat zien dat de stad meedeed, niet alleen als toeschouwer, maar als onderdeel van dezelfde beweging.

Die optochten hoorden bij wat we kennen als Palmzondag, de zondag vóór Pasen. In de kerk wordt dan de intocht van Jezus in Jeruzalem herdacht, waarbij mensen hem met palmtakken begroetten. In Nederland kregen die palmtakken een eigen vorm en werden ze vervangen door de palmpaasstok, een object dat zowel eenvoudig als rijk aan betekenis was.

De palmpaasstok bestond uit een houten kruis dat werd versierd met alles wat voorhanden was. Rozijnen en snoep werden aan touwtjes geregen, linten gaven kleur en bovenop stond vaak een broodhaantje. Soms hing er een sinaasappel aan de stok, als symbool van nieuw leven en de lente. Het geheel vormde een combinatie van christelijke symboliek en oudere gebruiken rond het voorjaar, maar voor kinderen was het vooral iets dat ze zelf maakten en trots met zich meedroegen.

Op de foto’s van Scherpinbeeld is dat goed te zien. Kinderen houden hun stok stevig vast, niet als speelgoed, maar als iets dat ertoe doet. Iets waar tijd en aandacht in zit, gemaakt aan de keukentafel of op school, vaak samen met anderen. Die persoonlijke inzet gaf de optocht extra betekenis, omdat iedereen iets bij zich droeg dat hij of zij zelf had gemaakt.

De optocht zelf gaf daar een vorm aan die verder ging dan alleen het lopen door de stad. Het was een beweging die zichtbaar maakte wat anders onzichtbaar zou blijven: dat een traditie door iedereen werd gedragen. De route liep langs herkenbare plekken, over de Markt en door straten die nog altijd bestaan, waardoor de beelden van toen zich moeiteloos laten verbinden met het Groenlo van nu.

Soms kreeg de optocht een extra dimensie, zoals te zien is op foto’s waarop ook de Groenlose ponyclub meeloopt. Dat soort details laten zien dat het niet alleen een kinderactiviteit was, maar een moment waarop verschillende groepen samenkwamen. Het gaf de optocht een feestelijk karakter, zonder dat het groots georganiseerd hoefde te zijn.

Voor veel kinderen was het een van de eerste momenten waarop ze echt onderdeel waren van iets groters dan henzelf. Ze liepen mee, werden gezien en maakten deel uit van een traditie die ieder jaar terugkwam. De betekenis van Palmpasen zat daardoor niet alleen in het religieuze verhaal, maar juist in de ervaring van samen maken, samen lopen en samen zichtbaar zijn in de stad.

Wanneer je de foto’s bekijkt, zie je dat ook terug in de mensen langs de kant. Ouders, buren en bekenden volgen de optocht, maken een praatje en blijven staan om te kijken. Het is een moment waarop de stad even vertraagt en samenkomt, zonder dat het als evenement wordt aangekondigd.

In de loop der jaren is die vanzelfsprekendheid veranderd. De optochten werden kleiner, minder frequent en uiteindelijk op veel plekken niet meer gelopen. Wat blijft, zijn de beelden en de herinneringen die laten zien hoe het ooit was, vastgelegd in het archief van Scherpinbeeld.

Meer zondagsverhalen. meer podcast

Elke zondag verschijnt er een nieuw Zondagsverhaal in de nieuwsbrief van Streekgids. Inschrijven is gratis en kan via https://www.streekgids.nl/nieuwsbrief/